Kê khai, đánh giá kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu

09:16 | 23/08/2012

(Tiếp theo số 168, ra ngày 22/8/2012)

>> Kê khai, đánh giá kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu


Thực tiễn thực hiện 


Quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện không phải lúc nào cũng “song hành”. Có nghĩa là quy định pháp luật là thế nhưng thực tiễn thực hiện lại không hoàn toàn đúng như vậy. Trên thực tế, mặc dù đã thực hiện đúng các quy định pháp luật về nguyên tắc và trình tự đánh giá nhưng nhiều chủ đầu tư vẫn bị các nhà thầu “qua mặt”. Một phần nguyên nhân được lý giải là do việc đánh giá kinh nghiệm, năng lực của nhà thầu hiện tại vẫn chỉ dựa trên những số liệu do nhà thầu kê khai trong HSDT và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực đối với nội dung kê khai.

 

Lẽ thường, nhà thầu khi “đi thi” hầu hết đều mong được trúng thầu (ngoại trừ nhà thầu là “quân xanh”), vì vậy, việc kê khai kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu thường được “tô hồng” theo nhiều cách. Từ đó, có một khoảng cách khá lớn giữa hồ sơ về kinh nghiệm, năng lực của nhà thầu thể hiện qua “bài thầu” với thực lực của nhiều nhà thầu, đặc biệt là năng lực tài chính.

 

Chẳng hạn như khi công ty mẹ hoặc tổng công ty tham dự thầu “cố tình” kê khai kinh nghiệm và năng lực của tất cả các công ty con hoặc công ty liên kết trong HSDT nhưng trên thực tế lại không hề huy động các đơn vị này tham gia thực hiện gói thầu. Hoặc trường hợp công ty mẹ, tổng công ty hay nhà thầu liên danh đứng tên dự thầu và kê khai kinh nghiệm và năng lực của chính mình nhưng khi trúng thầu lại giao cho các công ty con hoặc một thành viên của liên danh thực hiện thông qua các “hợp đồng ủy quyền” (nghĩa là kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu A nhưng khi thực hiện hợp đồng lại là nhà thầu B mà kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu B lại chưa được đánh giá là có bảo đảm đáp ứng yêu cầu của HSMT hay không). Hiện tượng không trung thực khi kê khai hợp đồng tương tự (làm giả hợp đồng tương tự hoặc thay đổi nội dung hợp đồng để bảo đảm đáp ứng các yêu cầu tương tự về quy mô (giá) hợp đồng, loại hoặc cấp công trình... Năng lực tài chính của nhà thầu (được thể hiện trên các số liệu tài chính như doanh thu trung bình, lợi nhuận…) đều là những con số “ảo”. Nhiều nhà thầu thể hiện số liệu chứng minh năng lực tài chính “rất hoành tráng” nhưng trên thực tế lại không phải như vậy. Nguyên nhân của tình trạng này là do các báo cáo tài chính mà nhà thầu nộp đều chưa được kiểm toán. Năng lực kỹ thuật (về nhân sự, máy móc thiết bị thi công…) không đáp ứng hoặc không đầy đủ so với yêu cầu trong HSMT nhưng vẫn được kê khai thông qua các hợp đồng “khống”…

 

Ngoài ra, nhiều chủ đầu tư băn khoăn rằng: Làm thế nào để xác định rõ khả năng tài chính thực của nhà thầu nếu chỉ dựa trên các số liệu kê khai mà nhiều khi lại là những số liệu không thực? Hay có được coi là đáp ứng yêu cầu về hợp đồng tương tự không khi nhà thầu thực hiện hợp đồng đó là nhà thầu  “được chuyển nhượng” hợp đồng từ nhà thầu khác và kinh nghiệm, năng lực lại chưa được đánh giá là có đáp ứng hay không yêu cầu của HSMT đối với phần nội dung công việc đã thực hiện (thuộc hợp đồng “được chuyển nhượng”)? Việc xem xét, đánh giá năng lực về máy móc, thiết bị của nhà thầu như thế nào cho đúng khi trên thực tế những máy móc, thiết bị này lại đang được bố trí thi công ở những dự án khác…

 

Sự không trung thực của các số liệu trong hồ sơ về kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu cộng với trình độ chuyên môn và khả năng đánh giá, đặc biệt là việc đánh giá đối với năng lực tài chính của nhiều tổ chức, cá nhân với tư cách là bên mời thầu, tổ chuyên gia, thậm chí cả tư vấn đấu thầu cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến “nhầm lẫn” của chủ đầu tư khi trao thầu cho các nhà thầu không thực sự có năng lực.

 

Các giải pháp đề xuất

 

Từ những quy định pháp luật và thực tiễn nêu trên, một vài giải pháp được đề xuất dưới đây hy vọng sẽ phần nào “gỡ khó” cho các chủ đầu tư, bên mời thầu trong quá trình đánh giá HSDT.

 

Đầu tiên là giải pháp về xây dựng chính sách. Cụ thể là cần phải nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành của pháp luật đấu thầu theo hướng bổ sung các cách thức và phương pháp đánh giá khoa học, hiệu quả, trong đó có phương pháp đánh giá năng lực tài chính của nhà thầu; đồng thời có cơ chế kiểm tra năng lực thực tế của nhà thầu thay vì chỉ xem xét, đánh giá trên HSDT của nhà thầu. Bên cạnh đó, cần tăng cường chế tài xử lý đối với nhà thầu kê khai thông tin không trung thực trong HSDT, đặc biệt là thông tin về kinh nghiệm và năng lực; xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà thầu, chủ đầu tư (trong đó chú trọng đến các thông tin liên quan đến kinh nghiệm và năng lực). Theo đó, nhà thầu chỉ kê khai kinh nghiệm và năng lực một lần để đăng tải trên hệ thống cơ sở dữ liệu, trường hợp có thêm thông tin liên quan thì bổ sung, cập nhật. Cách làm này giúp giảm thủ tục giấy tờ cho nhà thầu, đồng thời giúp bên mời thầu có thông tin chính xác (trên cơ sở thu thập tài liệu chứng minh từ các cơ quan có liên quan như Sở Kế hoạch và Đầu tư đối với các thông tin về đăng ký kinh doanh; cơ quan quản lý thuế đối với các thông tin về báo cáo tài chính, thông tin về thuế…) khi đánh giá kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu;

 

Ngoài ra, cần công khai “danh sách đen” các nhà thầu yếu kém về năng lực thi công và năng lực tài chính trên tờ báo về đấu thầu và hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Nhà thầu có tên trong “danh sách đen” không được phép tham gia đấu thầu trên phạm vi cả nước trong thời hạn nhất định.

 

Tiếp đến là giải pháp liên quan đến con người, bao gồm nâng cao năng lực chuyên môn, trách nhiệm của chủ đầu tư, bên mời thầu trong công tác đánh giá HSDT, thẩm định kết quả đấu thầu; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát song song với việc tăng cường cơ chế phối hợp giữa chủ đầu tư và tư vấn giám sát với các cơ quan chức năng…

 

Tóm lại, việc kê khai, đánh giá kinh nghiệm và năng lực của nhà thầu đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình đấu thầu. Làm tốt những nội dung này là cơ sở đảm bảo nhà thầu được lựa chọn trúng thầu là nhà thầu có kinh nghiệm và năng lực thật sự, từ đó góp phần nâng cao chất lượng và tiến độ của dự án nói riêng cũng như hiệu quả sử dụng vốn nhà nước nói chung trong đầu tư xây dựng cơ bản.

Nam Anh

 

Ý kiến bạn đọc

Chưa có ý kiến nào

Gửi ý kiến

Tên
Email
Điện Thoại
Địa chỉ
Nội Dung

Đơn vị thực hiện: ZonQ Việt Nam


                       Báo Đấu thầu – Bộ Kế hoạch và Đầu tư


Địa chỉ: Tầng 9, Tòa nhà Bộ Kế hoạch và Đầu tư -  Lô D25,  Đường Tôn Thất Thuyết, Khu đô thị mới Cầu Giấy, Hà Nội.

Điện thoại: 1900.6621, 04.3768.8833. Fax: 04.3768.6622 - 04.3768.6633.

Giấy phép hoạt động số: 211/GP-TTĐT của Bộ TTTT cấp ngày 5/12/2011.
Mọi hành động sử dụng nội dung đăng tải trên Báo Đấu thầu và Trang thông tin điện tử tổng hợp của Báo Đấu thầu
tại địa chỉ www.muasamcong.vn phải có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Đấu thầu.