Sau một thời gian đưa vào khai thác, nhiều dự án giao thông lớn như: Mở rộng và hoàn thiện đường Láng – Hòa Lạc; đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình; cầu Thanh Trì và đoạn tuyến phía Nam vành đai III Hà Nội; sửa chữa mặt cầu Thăng Long; cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương và Quốc lộ 48-2 đoạn Yên Lý – Nghĩa Thuận (DA WB4), đã bộc lộ nhiều khuyết tật, hư hỏng. Trước thực trạng đó, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các nhà thầu thi công và các bên liên quan.

Bốn nhóm khuyết tật cần khắc phục

Để đánh giá chất lượng của những Dự án giao thông trên, trong tháng 12/2011, Bộ GTVT đã thành lập Đoàn công kiểm tra chất lượng công trình giao thông gồm 6 tổ công tác để đánh giá thực trạng hư hỏng tại mỗi công trình. Những đánh giá của Bộ GTVT cho thấy, tại những Dự án nêu trên đang tồn tại bốn nhóm khuyết tật, đó là: Kết cấu mặt đường bị phá vỡ; độ bằng phẳng của mặt đường (IRI) không đảm bảo; hiện tượng lún; và những tồn tại trong giai đoạn thiết kế, thi công và chuyển giao công nghệ.

Tại các dự án BOT quốc lộ 1A tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh, Quốc lộ 48-2 đoạn Yên Lý – Nghĩa Thuận, Quốc lộ 91B đoạn chạy qua thành phố Cần Thơ..., sau khi đưa vào sử dụng hầu hết kết cấu mặt đường các tuyến này đều bị phá vỡ. Theo kết luận của Đoàn kiểm tra, nguyên nhân của tình trạng kết cấu mặt đường bị phá vỡ là do nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn giám sát chưa thực hiện đúng các yêu cầu kỹ thuật của dự án đã nêu trong HSMT. Cụ thể, thành phần cấp phối của lớp móng đá dăm không đạt yêu cầu, nhiều hạt nhỏ, độ chặt không đảm bảo, đặc biệt là chỉ số dẻo vượ quá sai số cho phép. Trong quá trình thực hiện các dự án này, nhà thầu đã thi công hạng mục đắp nền đường không đảm bảo độ chặt nên khi vừa đưa công trình vào khai thác sử dụng đã bị hư hỏng.

Xác định nguyên nhân tình trạng độ bằng mặt đường và hiện tượng lún xảy ra tại một số tuyến cao tốc như: Cầu Giẽ - Ninh Bình, Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương, đường Láng Hòa Lạc..., Bộ GTVT cho rằng, mặt đường của các tuyến không bằng phẳng, không đúng tiêu chuẩn kỹ thuật vì trong quá trình thi công và nghiệm thu, tư vấn giám sát và các ban QLDA đã để nhà thầu sử dụng máy san để thi công lớp cấp phối đá dăm lớp trên, quá trình thi công lớp mặt bê tông nhựa được chia làm nhiều phân đoạn, do nhiều nhà thầu khác nhau thi công, thiết bị thi công không đồng đều nên mối nối giữa các đoạn bê tông nhựa không kiểm soát được độ bằng phẳng. Hiện tượng lún tại các dự án trên đã xảy ra đối với các đoạn nền đường thi công trên vùng đất yếu, dù nhà thầu đã sử dụng các biện pháp xử lý nền đất yếu nhưng vẫn chưa có giải pháp khắc phục triệt để hiện tượng này.

Những đánh giá của Bộ GTVT cũng cho thấy, khi xảy ra các khuyết tật, hư hỏng tại nhiều dự án giao thông lớn thì các chủ đầu tư, ban QLDA đã chậm kiểm tra, xác định nguyên nhân. Đồng thời, sự chậm trễ trong khắc phục, hoặc khắc phục chưa triệt để những khuyết tật, hư hỏng công trình giao thông của các nhà thầu dẫn đến tình trạng hư hỏng của các dự án ngày càng nặng nề hơn đã gây bức xúc cho xã hội. Việc các chủ đầu tư, ban QLDA quá tin tưởng vào đội ngũ tư vấn giám sát cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến hư hỏng các công trình giao thông. Để khắc phục triệt để những khuyết tật, hư hỏng tại các dự án, Bộ GTVT yêu cầu, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân của các chủ đầu tư, ban QLDA, tư vấn giám sát và nhà thầu thi công. Đặ biệt là các ban QLDA là cơ quan thay mặt chủ đầu tư thực hiện toàn bộ các công việc từ khâu lựa chọn nhà thầu tư vấn, nhà thầu xây lắp, ký hợp đồng, nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng.

Yêu cầu ngừng thu phí dự án BOT nếu không kịp thời khắc phục khuyết tật

Đó là khẳng định của Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông, về hướng xử lý đối với tình trạng xuống cấp của Dự án BOT quốc lộ 1A tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh. Dự án này do Tập đoàn Sông Đà thực hiện theo hình thức BOT, tổng vốn đầu tư giai đoạn I khoảng 320 tỷ đồng. Dự án đã được đưa vào khai thác khoảng 2 năm nay, tuy nhiên chất lượng công trình là không tốt, một số hạng mục như móng đường, mặt đường sau khi đưa vào sử dụng một thời gian ngắn đã bị hỏng.

Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông nhấn mạnh: Với tư cách là cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, thời gian qua Tổng cục Đường bộ Việt Nam đã yêu cầu Nhà đầu tư sửa chữa, và chúng tôi đã kiểm tra nhiều lần nhưng đến nay những hư hỏng, khuyết tật của Dự án vẫn chưa được khắc phục. Tổng cục Đường bộ Việt Nam đã gửi báo cáo lên Bộ GTVT về tình trạng này, và kiến nghị nếu như Nhà đầu tư không tiến hành sửa chữa thì sẽ ngừng thu cho đến khi sửa xong. Trách nhiệm hoàn toàn thuộc về Nhà đầu tư.

Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng cho biết thêm: Vừa rồi, Bộ đã cử đoàn vào kiểm tra chất lượng Dự án BOT Quốc lộ 1A đường tránh thành phố Hà Tĩnh, tiếp đó Bộ GTVT đã yêu cầu Tập đoàn Sông Đà khẩn trương khắc phục những hư hỏng, chậm nhất đến tháng 6/2012 phải khắc phục xong những hư hỏng của Dự án. Nếu nhà đầu tư không kịp thời khắc phục, thời gian tới Bộ GTVT sẽ chuyển giao cho nhà đầu tư khác.

Đặng Tuân