Rất nhiều dự án chậm tiến độ đã được các địa phương, bộ, ngành nêu tên tại Hội thảo Khoa học toàn quốc “Thời gian thực hiện dự án đầu tư xây dựng ở Việt Nam – Thực trạng và giải pháp” do Tổng hội Xây dựng Việt Nam phối hợp với Bộ Xây dựng tổ chức hôm 15/12 tại Hà Nội.

Gọi tên nhiều dự án chậm tiến độ

Khảo sát của Sở KH&ĐT TP Hà Nội cho thấy, trong 6 tháng đầu năm, có 118 dự án rơi vào tình trạng chậm tiến độ, chiếm 18% tổng số dự án sử dụng 30% vốn nhà nước trở lên của TP Hà Nội. Số dự án (sử dụng 30% vốn nhà nước trở lên) phải điều chỉnh trong nửa đầu năm 2011 là 67 dự án, chiếm 10,2% tổng số dự án được triển khai bằng nguồn ngân sách nhà nước  do TP quản lý.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm tiến độ của 118 dự án tại Hà Nội, theo ông Phạm Văn Khương, Phó Giám đốc Sở KH&ĐT TP Hà Nội chủ yếu là do công tác GPMB có 69 dự án, do năng lực của chủ đầu tư, ban QLDA và các nhà thầu có 16 dự án, do bố trí vốn không kịp có 11 dự án, và do chậm thủ tục đầu tư lến đến 39 dự án. Trong số 67 dự án phải điều chỉnh, bao gồm: 20 dự án điều chỉnh quy mô đầu tư, 39 dự án điều chỉnh vốn đầu tư, 26 dự án điều chỉnh tiến độ đầu tư, và 1 dự án điều chỉnh địa điểm đầu tư.

Nhiều dự án lớn trong ngành Giao thông đang chậm tiến độ cũng được Cục Quản lý Xây dựng và Chất lượng Công trình Giao thông (QLXD&CLCTGT) thuộc Bộ GTVT nêu tên đó là: dự án Xây dựng cầu Nhật Tân, đường nối cầu Nhật Tân – Nội Bài, dự án Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, dự án Đường sắt Yên Viên – Phả Lại – Hạ Long – Cái Lân, Nhà ga T2 Nội Bài, Quốc lộ 3 đoạn Hà Nội – Thái Nguyên…

Ông Lê Thanh Hà, Phó Cục trưởng QLXD&CLCTGT cho rằng: Các dự án trên chậm tiến độ do nhiều nguyên nhân, trong đó năng lực thực tế của nhà thầu thi công không đúng như năng lực mà nhà thầu đã kê khai trong HSDT. Cụ thể, nhiều nhà thầu thi công các dự án nêu trên có năng lực tài chính yếu kém, năng lực quản lý thi công, điều hành của các nhà thầu còn hạn chế, chưa sâu sát chỉ đạo và bám sát hiện trường. Bên cạnh đó còn có các nguyên nhân khách quan như: các dự án xây dựng công trình giao thông đia qua địa hình phức tạp, qua khu dân dư đô thị nên thường khâu GPMB bị chậm trễ; nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản trong thời gian qua không đáp ứng được cho các gói thầu, dự án đang triển khai.

Thống kê của Vụ Kế hoach (Bộ Công thương) cũng cho thấy, một số dự án do Bộ Công thương quản lý như: Dự án Xây dựng cơ sở đào tạo mới của Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên, dự án Bệnh viện điều dưỡng phục hồi chức năng 2 tại Đồng Nai, dự án Nhà máy đạm Cà Mau, Dự án mở rộng Nhà máy gang thép Thái Nguyên…, hiện cũng đang rơi vào tình trạng chậm tiến độ vì nhiều nguyên nhân khác nhau.

“Lời giải” cho các dự dự án chậm tiến độ
Theo ông Trần Ngọc Hùng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, có ba bài học cần được rút ra từ thực trạng chậm tiến độ hiện nay, đó là: Bài học đầu tiên là các dự án, công trình đều phải nằm trong quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của các địa phương, bên cạnh đó các quy hoạch vùng, quy hoạch xây dựng chi tiết của từng khu vực phải được hoàn thiện sớm để làm cơ sở triển khai các dự án. Bài học thứ 2 là cần sửa đổi bổ sung khung pháp lý trong lĩnh vực đầu tư xây dựng như Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư…, cần sớm thông qua Luật Đầu tư công nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội của các dự án đầu tư từ nguồn vốn nhà nước, trong đó tập trung vào các quy định chế độ trách nhiệm. Bài học thứ ba là cải thiện chế độ với người lao động trong ngành xây dựng, để cán bộ, công nhân trong ngành đáp ứng tốt các yêu cầu triển khai dự án.

Ông Trần Ngọc Hùng cũng đặc biệt lưu tâm đến vấn đề tăng cường xử phạt nhà thầu, và chủ đầu tư để xảy ra tình trạng chậm tiến độ dự án. Ông nhấn mạnh: Câu hỏi đã đặt ra là, tại sao các chế tài về tình trạng chậm tiến độ dự án trong hợp đồng kinh tế ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu không được xử lí nghiêm. Đặc biệt là dự án vốn nhà nước. Phải chăng chủ đầu tư là “chủ hờ” nên không “của đau con xót”? phải chăng có nể nang vì cùng một cơ quan quản lí nhà nước, thậm chí vì lí do tế nhị, nhận hoa hồng, phết phẩy? Thực trạng này còn do thanh tra, kiểm toán chưa tốt, không phát hiện, thậm chí bỏ qua việc kiểm tra các chế tài cùng đổ lỗi cho “khách quan”. Thực tế trên cho thấy, đôi khi cả chế tài không được quan tâm đúng mức từ các quy định của hợp đồng đến thực hiện trên thực tế.

Dưới góc nhìn của mình, ông Phạm Văn Khánh (Vụ Kinh tế - Bộ Xây dựng) đưa ra quan điểm: Hiện tại hệ thống văn bản pháp luật về đầu tư xây dựng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế, khách quan, chưa phù hợp với cơ chế thị trường. Nhiều văn bản còn quy định chồng chéo, có những khái niệm liên quan đến quản lý dự án, hợp đồng trong hoạt động xây dựng còn chưa thống nhất. Nếu chúng ta khắc phục được những hạn chế này, chắc chắn chúng ta sẽ đẩy nhanh được tiến độ dự án đầu tư xây dựng công trình, nâng cao chất lượng công trình và hiệu quả nguồn vốn đầu tư.

Hoa Nguyên